دانشگاه كمبريج ( مترجم : يعقوب آژند )
215
تاريخ ايران ( دوره تيموريان ) ( فارسي )
تشكيل مىشد . به كل منطقه چراگاه ايل يورت اطلاق مىگشت « 1 » . اعضاى طبقه اشراف ايل كه در رأس آن ايل قرار داشت ، قدرت عاليه را بر يورت اعمال مىكرد . از آنجا كه رمهها و گلهها ثروت عمومى ايل مربوط محسوب مىشدند ، لذا به وسيله رهبران ايل اداره مىگشت و تصميمات آنان به دليل مقام و منزلتشان ، عموما مورد پذيرش قرار مىگرفت . انضباط شديدى كه در استخوانبندى ايل اعمال مىشد ، در پيوند با اين واقعيت بود كه ايلات چادرنشين تركنژاد تا روزگار شاه عباس اول و تا حدود اندكى بعد از آن ، يك واحد نظامى به حساب مىآمدند و سلسله مراتب ايلى ، عموما با سلسله مراتب نظامى تطابق داشت . پيشتر ذكر شد كه ايلات با تهيه و تدارك گوشت مورد نياز مردم سروكار داشتند . آنان در كنار اين كار ، پشم و پوست ( كه قسمتى از آن دباغى شده بود ) و محصولات لبنى از هر نوع را نيز توليد مىكردند . ايلات در چادر زندگى مىكردند و از آنجا كه تا به روزگار ما در شمال شرقى ايران از چادر نمدى مغولى ( معروف به يورت ) استفاده مىشد ، لذا نوعى از آن به نام « چادر سياه » در ارتفاعات مركزى و غرب ايران از دوران مغولان به بعد ، بهرهبردارى عمومى پيدا كرده بود . يك چادر سياه مركب از قطعات بريدهء خاص و تابيده از پشم بز بود . اين پشم از مواد بسيار عالى گرمازا محسوب مىشد و چادرهايى كه از آن درست مىشد حملونقل سادهترى نسبت به چادرهاى بزرگ و حجيم داشت . گلهداران و شبانان در منطقه خوزستان كلبههايى از نى براى خود برپا مىداشتند كه بسرعت ايجاد مىشد . يكى از هدفهاى اقتصادى چادرنشينان دامدار ، توسعه و گسترش احشامشان بود ؛ باوجوداين شايان يادآورى است كه مصرف روزانه آنان براى رفع احتياجات خودشان و تسليم مواد توليدى رمه به دولت يا دربار و بالاتر از همه به سركردگان ايل و رهبر آن از افزايش سالانهشان مىكاست . معامله در سطح وسيعتر فقط رهبران ايلات و يا فرودستانشان انجام مىدادند ؛ آنان منافع زيادى هم به جيب مىزدند . رهبران ايلات هرچه بيشتر در شهرها مقيم مىشدند و بخصوص در ايام صلح و آرامش و بويژه هنگامى كه وظايف ديوانى برعهده مىگرفتند مثل حكام قزلباش ، شهرها را اقامتگاه خود قرار مىدادند . از اين رو آنان به تدريج با شيوه زندگى ايلمردان همقطار خود بيگانه مىشدند ، امّا نه بدان مايه كه خطر از دست دادن قدرت مطلقه خود را به جان بخرند . البته اين مسائل صرفا شرايط موجود در بين جامعه رهبران ايلات و اربابان سنتى نبود . چنانكه بعدا متوجه خواهيم شد رؤساى ايلات در خلال سدههاى چهارده ، پانزده و شانزدهم ميلادى ، اغلب از مالكان عمده و صاحبان املاك بزرگ
--> ( 1 ) - TMEN ، جلد 2 ، ص 132 به بعد ( يادداشت 572 ) . پطروشفسكى ، كشاورزى ، جلد 2 ، ص 77 . در مورد يورت در زمان تيمور نگاه كنيد به : لمبتن ، مالك و زارع در ايران ، ص 100 .